UZ Fertil Vazektomi
Vazektomi Nedir? Nasıl Yapılır, Geri Döndürülebilir mi?
Vazektomi, sperm kanallarının lokal anestezi altında kapatıldığı kalıcı bir erkek doğum kontrol yöntemidir. Çocuk isteği tamamlanmış erkekler için uygundur; ereksiyonu, testosteronu ve boşalmayı değiştirmez. Koruma hemen başlamaz: en erken 8. haftada yapılan semen analizi kanalların kapandığını gösterene kadar ek yöntem gerekir. Onay sonrası gebelik riski yaklaşık 2.000'de 1'dir.
Vazektomi Nedir, Kimler İçin Uygundur?
Vazektomi, spermleri testisten taşıyan iki kanalın (vas deferens) kesilip uçlarının kapatılmasıdır. Kalıcı korunma isteyen, çocuk sahibi olma planını tamamlamış ve kararından emin erkekler için uygundur. Geri dönüş ameliyatı mümkündür ancak sonuç her zaman alınmaz; bu nedenle karar kalıcı bir yöntem seçiliyormuş gibi verilmelidir.
İşlemden sonra testisler sperm üretmeye devam eder; üretilen spermler kanaldan geçemez ve vücut tarafından emilir. Meni, büyük oranda prostat ve seminal keseciklerden geldiği için boşalma sürer. Vazektomi cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korumaz; bu amaçla prezervatif gerekir [20].
Amerikan Üroloji Derneği (AUA) 2026 kılavuzu, işlem öncesinde bir görüşme yapılmasını ve bu görüşmede kalıcılığın, korumanın hemen başlamadığının, olası risklerin ve gelecekteki çocuk isteği seçeneklerinin konuşulmasını önerir [1].
Karar vermeden önce düşünülmesi gerekenler
- Kalıcılık: Vazektomi yaptıran erkeklerin %6'ya varan bölümü sonradan yeniden çocuk ister [17]. Çocuksuz ya da partnersiz erkeklerin işlem sonrası pişmanlığa daha yatkın olabileceği düşünülür [19].
- Sperm dondurma: İşlem öncesi sperm saklama seçeneği konuşulabilir; kılavuza göre zorunlu bir adım değildir [1].
- Yasal çerçeve: Türkiye'de sterilizasyon, 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun uyarınca reşit kişinin isteğiyle yapılır; evli kişilerde eşin rızası da aranır [21].
- Alternatifler: Geri döndürülebilir yöntemler (prezervatif, rahim içi araç, hormonal yöntemler) ve kadında tüp ligasyonu aynı görüşmede ele alınır.
Vazektomi Nasıl Yapılır?
Vazektomi lokal anesteziyle, genellikle 15-20 dakikada yapılır ve hasta aynı gün evine döner. Skrotum cildinden küçük bir açıklıkla her iki sperm kanalına ulaşılır, kanal kesilir ve uçları kapatılır. AUA 2026 kılavuzu, kanal uçlarının içten koterle yakılmasını ve araya doku katmanı yerleştirilmesini önerir [1].
Görüşme ve onam
Öykü alınır, muayene yapılır, kalıcılık ve alternatifler konuşulur. Kan sulandırıcı kullanımı ve geçirilmiş kasık ya da skrotum ameliyatları sorgulanır.
Lokal anestezi
Cilt antiseptik solüsyonla temizlenir. Anestezi ince iğneyle ya da iğnesiz jet enjektörle verilir; anestezik krem iğne ağrısını azaltabilir [1].
Kanala ulaşma
Sperm kanalı cilt altında parmakla bulunur ve sabitlenir. Bistürisiz teknikte cilt kesilmez, sivri uçlu özel bir aletle küçük bir açıklık oluşturulur.
Kanalın kapatılması
Kanal kesilir, iç yüzeyi koterle yakılır (mukozal koterizasyon) ve iki uç arasına kanal kılıfı yerleştirilir (fasya interpozisyonu). Yalnızca bağlayıp kısa bir parça çıkarmak önerilmez [1].
Karşı taraf
Aynı işlem diğer kanala uygulanır. Çoğu zaman her iki kanala tek açıklıktan ulaşılabilir.
Kapama ve eve dönüş
Açıklık çoğunlukla dikiş gerektirmez ya da eriyen dikişle kapatılır. Kısa bir gözlemin ardından eve dönülür; ağrı için opioid olmayan ağrı kesiciler önerilir [1].
Enfeksiyon riski yüksek olmayan hastalarda işlem öncesi rutin antibiyotik gerekmez; çıkarılan dokunun rutin patolojik incelemesi de zorunlu değildir [1].
Bistürisiz Vazektomi ile Klasik Yöntem Arasındaki Fark Nedir?
Bistürisiz vazektomide cilt kesilmez, küçük bir delikten çalışılır; klasik yöntemde bir ya da iki kesi yapılır. Cochrane derlemesine göre bistürisiz teknikte kanama, hematom, enfeksiyon ve ağrı daha azdır, işlem daha kısa sürer. Korunma başarısı açısından iki yöntem arasında fark gösterilmemiştir [4].
| Ölçüt | Bistürisiz teknik | Klasik kesili teknik |
|---|---|---|
| Cilt girişi | Kesi yok, küçük delik | Bir ya da iki kesi |
| Hematom | Daha az (olasılık oranı 0,23) [4] | Karşılaştırma grubu |
| İşlem sırasında kanama | Daha az (olasılık oranı 0,49) [4] | Karşılaştırma grubu |
| Yara yeri enfeksiyonu | Daha az (olasılık oranı 0,21) [4] | Karşılaştırma grubu |
| Uzun dönemde ağrı | %7 [8] | %24 [8] |
| Korunma başarısı | Fark gösterilmemiştir [4] | |
AUA kılavuzunun aktardığı randomize bir çalışmada hematom oranı bistürisiz teknikte %1,8, kesili teknikte %12,2 bulunmuştur [1]. Kılavuz bu nedenle kanala bistürisiz teknik gibi minimal invaziv bir yaklaşımla ulaşılmasını önerir.
Kanıtın sınırı: Cochrane derlemesi yalnızca iki randomize çalışmaya dayanır ve bu iki çalışmanın bulguları birbiriyle tam örtüşmez; küçük olan çalışmada takipten çıkan hasta oranı yüksektir [4].
Vazektomi Sonrası İyileşme Nasıl Geçer?
Vazektomi sonrası ilk hafta testislerde hafif ağrı ve şişlik olağandır; parasetamol ya da ibuprofen çoğu zaman yeterlidir. Masa başı işe genellikle 24 saat içinde dönülebilir. Spor ve ağır kaldırmaya 1-2 hafta, cinsel ilişki ve mastürbasyona en az 2-7 gün ara verilmesi önerilir [20].
- İşlem günü
Dinlenme ve destekleyici iç çamaşırı; aralıklı soğuk uygulama rahatlatabilir. Araç kullanmaya, ani fren yapabilecek kadar rahat olunduğunda dönülür [20].
- 1-2. gün
Hafif günlük işler ve masa başı çalışma. Ağrı için opioid olmayan ağrı kesiciler [1].
- İlk hafta
Dar ve destekleyici iç çamaşırı yaklaşık bir hafta kullanılır. İlk boşalmalarda menide az miktarda kan görülebilir ve kısa sürede geçer [20].
- 1-2. hafta
Spor ve ağır kaldırmaya kademeli dönüş. Bu dönemde ek korunma yöntemi sürer.
- 8-16. hafta
Semen analizi yapılır; sonuç uygunsa ek yöntem bırakılır [7].
Hangi durumda hekime haber verilmeli?
Skrotumda hızla büyüyen şişlik ya da morluk, 38°C üzerinde ateş, yara yerinde akıntı ve kızarıklık, ağrı kesiciyle geçmeyen şiddetli ağrı. Bu bulgular kanama ya da enfeksiyon belirtisi olabilir ve aynı gün değerlendirilmelidir.
Vazektomi Ne Zaman Korumaya Başlar?
Vazektomi hemen korumaz; kanalın ilerisinde kalan spermlerin temizlenmesi haftalar sürer. AUA 2026 kılavuzuna göre semen örneği en erken 8. haftada verilebilir. Taze örnekte hiç sperm görülmezse ya da mililitrede 100.000 ve altında hareketsiz sperm varsa ek korunma yöntemi bırakılabilir [1].
Semen analiziyle onay alındıktan sonra gebelik riski [1]
Semen analizi yaptıran 2.242 erkekte kanal kapanma başarısı [6]
Kapanma olmadığı için işlemin tekrarı gereken oran [1]
Semen analizi neden atlanmamalı?
ABD'de 540 çifti beş yıl izleyen CREST çalışmasında vazektomi sonrası altı gebelik görüldü; bunlar işlemden 6 ile 72 hafta sonra gerçekleşti. Kümülatif başarısızlık birinci yılda 1.000 işlemde 7,4, beşinci yılda 11,3 bulundu [5]. Erken dönemdeki gebeliklerin önemli bir kısmı, analiz yapılmadan korunmanın bırakılmasıyla ilişkilidir.
Buna karşın kontrol analizine uyum düşüktür: Kanada'da 4.000 vazektominin incelendiği seride erkeklerin yalnızca %56,1'i en az bir semen örneği vermiştir [6]. Altıncı ayda hâlâ hareketli sperm görülüyorsa işlemin tekrarı konuşulur [1].
Kanıtın sınırı: %99,6'lık başarı oranı yalnızca analiz yaptıran erkeklerden hesaplanmıştır; örnek vermeyen %43,9'luk grubun sonucu bilinmemektedir [6].
Vazektomi Cinsel Hayatı ve Testosteronu Etkiler mi?
Mevcut kanıtlara göre vazektomi ereksiyonu, cinsel isteği, orgazmı ve boşalmayı bozmaz. 2025 tarihli sistematik derlemede erkek cinsel işlev alanlarının çoğu değişmemiş ya da iyileşmiştir [9]. Testisin hormon üretimi kan yoluyla sürdüğü için testosteron düzeyinde uzun dönemde anlamlı fark saptanmamıştır [11].
Sertleşme bozulur mu?
Ereksiyonu inceleyen 9 çalışmanın (1.800 erkek) 6'sında değişiklik yok, 3'ünde iyileşme bildirilmiştir [9]. AUA kılavuzu da vazektominin cinsel işlev bozukluğu riskiyle ilişkili olmadığını belirtir [1].
Boşalma ve meni değişir mi?
Boşalma işlevini değerlendiren 4 çalışmada (1.306 erkek) değişiklik saptanmamıştır [9]. Meninin görünümü ve hissi aynı kalır; yalnızca içinde sperm bulunmaz.
Testosteron düşer mi?
40 yaş üstü 437 erkeğin karşılaştırıldığı çalışmada, diğer etkenler hesaba katıldığında vazektomili ve vazektomisiz gruplar arasında testosteron farkı bulunmamıştır [11].
Çiftin doyumu etkilenir mi?
Almanya'da 294 çifte gönderilen ve 90 erkek ile 74 kadının yanıtladığı ankette vazektominin çiftlerin cinsel doyumunu olumsuz etkilemediği bildirilmiştir [10].
Kanıtın sınırı: Bu çalışmaların çoğu gözlemseldir ve bir kısmı geçmiş kontrol gruplarıyla karşılaştırma yapar. Ayrıca işlemi içine sindiremeyen erkeklerde psikolojik kaynaklı sertleşme yakınması bildirilmiştir [22]; işlem öncesi görüşmenin önemi buradan gelir.
Vazektominin Riskleri ve Yan Etkileri Nelerdir?
Vazektominin en sık cerrahi sorunları belirti veren hematom ve enfeksiyondur; AUA 2026 kılavuzuna göre %1-2 oranında görülür. Yaşam kalitesini etkileyen kronik skrotal ağrı da %1-2 olarak bildirilir [1]. Seyrek olarak kanal yeniden açılabilir ve işlemin tekrarı gerekebilir; bu oran %1'e kadardır.
Avantajları
Vazektomi sonrası ağrı sendromu ne sıklıkta görülür?
Bu konuda kaynaklar farklı sayılar verir. AUA kılavuzu yaşam kalitesini bozan kronik ağrıyı %1-2 olarak bildirir [1]. 18 çalışmayı birleştiren meta-analizde ise işlem sonrası herhangi bir ağrı %15, vazektomi sonrası ağrı sendromu %5 bulunmuştur [8]. Fark, ağrının nasıl tanımlandığından ve çalışmaların takip sürelerinin 2 hafta ile 37 yıl arasında değişmesinden kaynaklanır.
Diğer olası sorunlar epididimit, kanal ucunda sperm granülomu ve kanalın kendiliğinden yeniden açılmasıdır. Kılavuz, vazektomi yapan hekimin kanama, enfeksiyon, epididimit ve kronik skrotal ağrıyı tanıyıp tedavi edebilmesini bekler [1].
Vazektomi Prostat Kanseri Riskini Artırır mı?
Vazektomi ile prostat kanseri arasında nedensel bir bağ gösterilmemiştir. AUA 2026 kılavuzunun birleştirilmiş analizinde kanser tanısında küçük bir artış görülmüş (olasılık oranı 1,13), ancak yüksek dereceli kanserde (1,01) ve prostat kanserine bağlı ölümde (0,99) fark saptanmamıştır [1]. Tarama önerileri vazektomi nedeniyle değişmez.
Tanıdaki küçük artışın, vazektomi yaptıran erkeklerin ürolojiye daha sık başvurması ve daha çok PSA testi yaptırmasıyla ilişkili olabileceği düşünülür. 37 çalışma ve yaklaşık 16,9 milyon erkeği kapsayan meta-analizde PSA taramasına göre düzeltme yapıldığında ileri evre ve ölümcül prostat kanseriyle ilişki kaybolmuş, yalnızca lokalize kanserde küçük bir ilişki (olasılık oranı 1,06) kalmıştır [12]. Genetik verilerle yapılan Mendel randomizasyonu analizi de nedensel bir bağı desteklememiştir [13].
Kalp ve damar hastalığı
12 gözlemsel çalışma ve 299.436 katılımcıda vazektomi ile kalp damar hastalığı arasında ilişki bulunmamıştır (olasılık oranı 0,90) [14].
Böbrek taşı
AUA kılavuzu vazektomi ile böbrek taşı arasında nedensel bağ gösterilmediğini belirtir [1].
Prostat taraması
Vazektomi, yaşa uygun prostat taraması kararını değiştirmez; tarama herkes için aynı ölçütlerle planlanır.
Kanıtın sınırı: Bu veriler gözlemsel çalışmalardan gelir; küçük bir ilişkinin tamamen dışlanması mümkün değildir. Kılavuz bu nedenle "risk yoktur" yerine "nedensel bağ gösterilmemiştir" ifadesini kullanır [1].
Vazektomi Geri Döndürülebilir mi?
Vazektomi mikrocerrahiyle geri döndürülebilir, ancak sonuç her hastada alınmaz. 6.633 hastayı kapsayan meta-analizde mikrocerrahi vazovazostomi sonrası kanal açıklığı %89,4, gebelik %73,0 bulunmuştur. Vazektominin üzerinden 10 yıldan az geçmişse başarı daha yüksektir [15]. Diğer seçenek, cerrahi yolla sperm alma ve ardından mikroenjeksiyondur.
Başarıyı neler belirler?
AUA 2026 kılavuzuna göre ameliyat öncesi en iyi öngörücüler vazektominin üzerinden geçen süre, erkeğin yaşı ve kadın partnerin yaşıdır. Ameliyat sırasında kanal sıvısında sperm görülmesi ise açıklığın en iyi göstergesidir [2].
Kanal sıvısında sperm yoksa kanal epididime bağlanır (vazoepididimostomi). Bu daha zor bir ameliyattır: 6.867 hastalık meta-analizde vazovazostomide açıklık olasılığı belirgin daha yüksek bulunmuştur (olasılık oranı 6,98) [16].
Ameliyat dışındaki seçenek
Geri dönüş ameliyatı yerine testisten ya da epididimden sperm alınıp mikroenjeksiyon (ICSI) yapılabilir. Bu yol obstrüktif azospermi tedavisinde kullanılan yöntemle aynıdır ve gerektiğinde mikro-TESE ameliyatı da uygulanabilir.
Derlemelere göre iki yol arasında gebelik ve canlı doğum oranı benzerdir; sperm alma ve ICSI ile gebeliğe daha kısa sürede ulaşılır, geri dönüş ameliyatı ise kadın partnere daha az tedavi yükü getirir [17].
Kanıtın sınırı: Çalışmalar "açıklık" tanımını farklı yapar ve çoğu randomize değildir; gebelik oranları kadın partnerin yaşına göre belirgin değişir [15]. Kişisel olasılık ancak muayene ve çiftin birlikte değerlendirilmesiyle söylenebilir.
Vazektomi mi, Tüp Ligasyonu mu?
İkisi de kalıcı yöntemdir. Vazektomi lokal anesteziyle ve karın boşluğuna girilmeden yapılır; tüp ligasyonu çoğunlukla genel anestezi ve karın içi cerrahi gerektirir. AUA, vazektominin kalıcı korunmada bugünkünden çok daha sık düşünülmesi gerektiğini belirtir [3]. Karar çiftin koşullarına göre birlikte verilir.
| Ölçüt | Vazektomi | Tüp ligasyonu |
|---|---|---|
| Uygulanan kişi | Erkek | Kadın |
| Anestezi | Lokal | Çoğunlukla genel |
| Cerrahi giriş | Skrotum cildi | Karın içi (laparoskopi ya da açık) |
| Korumanın başlaması | Semen analiziyle onaydan sonra | İşlemle birlikte |
| Uzun dönem başarısızlık | 5 yılda 1.000 işlemde 11,3 [5] | 10 yılda 1.000 işlemde 7,5-36,5 (yönteme göre) [18] |
| Kontrol testi | Semen analizi gerekir | Rutin test yok |
Kanıtın sınırı: Tablodaki başarısızlık oranları aynı araştırma programının (CREST) iki ayrı kolundan gelir, ancak takip süreleri farklıdır ve veriler 1980'li yıllara aittir; doğrudan kıyas dikkatle yapılmalıdır [5] [18].
Vazektomi Hakkında En Sık Sorulan Sorular Nelerdir?
Vazektomi ağrılı bir işlem midir?
İşlem lokal anesteziyle yapılır; iğne sırasında kısa süreli yanma ve kanal tutulurken çekilme hissi olabilir. AUA 2026 kılavuzu anestezinin iğne ya da jet enjektörle verilmesini, sonrasında opioid olmayan ağrı kesicilerin kullanılmasını önerir. NHS'e göre testislerde hafif ağrı ve şişlik yaklaşık bir hafta sürebilir.
Vazektomiden ne kadar sonra korunmasız ilişkiye girilebilir?
Semen analizi uygun çıkmadan korunma bırakılmamalıdır. AUA 2026 kılavuzuna göre örnek en erken 8. haftada verilebilir; taze örnekte hiç sperm görülmemesi ya da mililitrede 100.000 ve altında hareketsiz sperm bulunması yeterlidir. Derlemelerde analiz genellikle 8-16. haftalar arasında yapılır (Khalafalla 2024).
Vazektomi sonrası meni gelir mi?
Evet, boşalma sürer. Meninin büyük bölümü prostat ve seminal keseciklerden geldiği için görünüm ve his değişmez; yalnızca içinde sperm bulunmaz. 2025 tarihli sistematik derlemede boşalma işlevini değerlendiren 4 çalışmada, toplam 1.306 erkekte değişiklik saptanmamıştır (Helm 2025). AUA 2026 kılavuzu da boşalmada değişiklik beklenmediğini belirtir.
Vazektomi sertleşme sorununa yol açar mı?
Kanıtlar bunu desteklemez. Helm 2025 derlemesinde ereksiyonu inceleyen 9 çalışmanın 6'sında değişiklik olmadığı, 3'ünde iyileşme olduğu bildirilmiştir. AUA 2026 kılavuzu da vazektominin cinsel işlev bozukluğu riskiyle ilişkili olmadığını belirtir. Kararından emin olmayan erkeklerde psikolojik kaynaklı yakınmalar görülebildiği için işlem öncesi görüşme önemlidir.
Vazektomi sonrası gebelik olur mu?
Düşük olasılıkla olabilir. AUA 2026 kılavuzuna göre semen analiziyle onay alındıktan sonra gebelik riski yaklaşık 2.000'de 1'dir. CREST çalışmasında beş yıllık kümülatif başarısızlık 1.000 işlemde 11,3 bulunmuştur (Jamieson 2004); bu sayıya analiz yapılmadan korunmayı bırakan çiftlerdeki erken gebelikler de dahildir.
Vazektomi kaç yıl sonra geri döndürülebilir?
Kesin bir süre sınırı yoktur, ancak süre uzadıkça başarı azalır. Herrel 2015 meta-analizinde vazektominin üzerinden 10 yıldan az geçen hastalarda kanal açıklığı ve gebelik oranları daha yüksek bulunmuştur. AUA 2026 kılavuzu süreyle birlikte erkeğin ve kadın partnerin yaşını da belirleyici sayar.
Evli olmayan ya da çocuğu olmayan erkek vazektomi yaptırabilir mi?
Türkiye'de 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun'a göre sterilizasyon reşit kişinin isteğiyle yapılır; evli kişilerde eşin rızası aranır. Çocuksuz ve partnersiz erkeklerin pişmanlığa daha yatkın olabileceği düşünüldüğü için (Nguyen 2024) kalıcılık ve sperm dondurma seçeneği işlem öncesi görüşmede ayrıntılı olarak konuşulur.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi kararı yerine geçmez. Size uygun yöntem ancak muayene ve yüz yüze görüşme sonrasında belirlenebilir.
Vazektomi Görüşmesini Kim Yapar?
Vazektomi öncesi görüşmeyi, işlemi ve kontrol semen analizinin değerlendirmesini üroloji uzmanı Op. Dr. Niyazi Umut Özdemir yapar. Görüşmede kalıcılık, alternatif yöntemler, olası riskler ve ileride çocuk isteği olursa seçenekler konuşulur; karar için süre tanınır ve işlem ancak yazılı onamdan sonra planlanır.
Üroloji Uzmanı
Op. Dr. Niyazi Umut Özdemir
Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden 2000 yılında mezun oldum, üroloji uzmanlığımı 2005'te yine Ege Üniversitesi'nde tamamladım. 2006'dan bu yana Türk Üroloji Derneği Yeterlilik Board Sertifikası sahibiyim. Antalya'daki muayenehanemde erkek üreme sağlığı, erkek infertilitesi ve erkek cinsel sağlığı alanlarında çalışıyorum. Akademik kimliğim ORCID kaydım üzerinden, eğitim ve deneyimim özgeçmiş sayfamda doğrulanabilir.
Vazektomi İçin Nasıl Randevu Alınır?
Vazektomi görüşmesi için telefonla ya da WhatsApp üzerinden randevu alabilirsiniz. İlk görüşmede öykünüz alınır, muayene yapılır ve sorularınız acele edilmeden yanıtlanır; işlem günü ayrıca planlanır. Evliyseniz eşinizle birlikte gelmeniz, hem yasal onam hem de kararın birlikte konuşulması açısından kolaylık sağlar.
İletişim
Op. Dr. Niyazi Umut Özdemir · Üroloji Uzmanı
Adres: Fener Mah. Bülent Ecevit Bulv. No:23 Kanyon Plaza K:4 D:7, Muratpaşa / Antalya
Telefon: 0242 323 17 77
WhatsApp: 0505 525 24 22
Web: UZ Fertil web sitesi
Çalışma saatleri: Pazartesi-Cuma 09:00-17:30, Cumartesi 09:00-12:00
ORCID: 0000-0002-6457-4770
Kaynaklar
- Schlegel PN, Clark JY, Coward RM, et al. Vasectomy: AUA Guideline (2026) Part I. J Urol. 2026;215(3):240-249.
- Schlegel PN, Clark JY, Coward RM, et al. Fertility Restoration After Vasectomy: AUA Guideline (2026) Part II. J Urol. 2026;215(3):250-255.
- Sharlip ID, Belker AM, Honig S, et al. Vasectomy: AUA guideline. J Urol. 2012;188(6 Suppl):2482-2491.
- Cook LA, Pun A, Gallo MF, et al. Scalpel versus no-scalpel incision for vasectomy. Cochrane Database Syst Rev. 2014;(3):CD004112.
- Jamieson DJ, Costello C, Trussell J, et al. The risk of pregnancy after vasectomy. Obstet Gynecol. 2004;103(5 Pt 1):848-850.
- Diabate S, Arellano M, Cloutier J, et al. Occlusive effectiveness of open-ended no-scalpel vasectomy with mucosal cautery and fascial interposition: a descriptive study. Asian J Androl. 2025;27(5):592-597.
- Khalafalla K, Ho CCK, Chung E, et al. Post-Vasectomy Semen Analysis: What's All the Fuss about? Diagnostics (Basel). 2024;14(20):2275.
- Auyeung AB, Almejally A, Alsaggar F, Doyle F. Incidence of Post-Vasectomy Pain: Systematic Review and Meta-Analysis. Int J Environ Res Public Health. 2020;17(5):1788.
- Helm M, Pipinos M, Glassman J, et al. A systematic review evaluating the effects of vasectomy on male and female sexual function and satisfaction. Transl Androl Urol. 2025;14(12):4002-4011.
- Engl T, Hallmen S, Beecken WD, et al. Impact of vasectomy on the sexual satisfaction of couples: experience from a specialized clinic. Cent European J Urol. 2017;70(3):275-279.
- Shi YJ, Yu N, Xiong SM, et al. Vasectomy has no obvious longterm influence on the levels of serum androgens in aging males. Zhonghua Nan Ke Xue. 2017;23(2):125-130.
- Baboudjian M, Rajwa P, Barret E, et al. Vasectomy and Risk of Prostate Cancer: A Systematic Review and Meta-analysis. Eur Urol Open Sci. 2022;41:35-44.
- Wang L, Chen SY, Wan S, et al. Vasectomy and prostate cancer risk: a pooled of cohort studies and Mendelian randomization analysis. BMC Cancer. 2025;25(1):332.
- Guo ZL, Xu JL, Lai RK, Wang SS. Vasectomy and cardiovascular disease risk: A systematic review and meta-analysis. Medicine (Baltimore). 2017;96(34):e7852.
- Herrel LA, Goodman M, Goldstein M, Hsiao W. Outcomes of microsurgical vasovasostomy for vasectomy reversal: a meta-analysis and systematic review. Urology. 2015;85(4):819-825.
- Alhanifa AF, Mahapradana PT, Artawan PKA, et al. Patency, Pregnancy, and Live Birth Outcomes of Microsurgical Vasovasostomy Compared with Vasoepididymostomy for Vasectomy Reversal: A Systematic Review and Meta-Analysis. Int Braz J Urol. 2026;52(6).
- Soave A, Kliesch S, Cremers JF. Desire to have children after vasectomy: Vasectomy reversal or assisted reproductive technology? Urologie. 2024;63(11):1111-1121.
- Peterson HB, Xia Z, Hughes JM, et al. The risk of pregnancy after tubal sterilization: findings from the U.S. Collaborative Review of Sterilization. Am J Obstet Gynecol. 1996;174(4):1161-1168.
- Nguyen V, Li MK, Leach MC, Patel DP, Hsieh TC. Comparison of Childless and Partnerless Vasectomy Rates Before and After Dobbs. Am J Mens Health. 2024;18(3):15579883241260511.
- NHS. Vasectomy (male sterilisation): what happens and recovery. National Health Service, Birleşik Krallık.
- 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun. Resmî Gazete, 27 Mayıs 1983, sayı 18059.
- Wicaksono MH, Sugianto R, Duarsa GWK. Sexual outcome of vasectomized patients: a systematic review. Arch Ital Urol Androl. 2025;97(2):13644.